Tegenkracht organiseren – RMO (2012)

Vorige week verscheen de studie ‘Tegenkracht organiseren: lessen uit de kredietcrisis’ (Raad voor Maatschappelijke ontwikkeling 2012).

Kernpatroon: niet uniek voor kredietcrisis

De studie gaat op zoek naar het kernpatroon dat ten grondslag ligt aan het ontstaan van de kredietcrisis. Verder is de stelling dat dit kernpatroon niet uniek is voor de kredietcrisis en de financiële sector. Sterker nog, het is niet alleen voorbehouden aan de commerciële sector, we zien het ook terug in de publieke sector. De studie illustreert dit met voorbeelden uit de zorg en het onderwijs.

Kernpatroon: abstractie

Het kernpatroon dat het RMO heeft ontdekt bestaat uit 3 stappen. Het begint met een probleem of een uitdaging. Iets moet bijvoorbeeld goedkoper of sneller worden. In de zoektocht naar oplossingen wordt de werkelijkheid dan hanteerbaar gemaakt door te denken vanuit een versimpelde weergave van die werkelijkheid. Dat is stap 1, we maken een model of sjabloon van de werkelijkheid. Dit is de stap van de abstractie.

Om een probleem op te lossen ga je terug naar de kern, je laat zaken sommige zaken weg en vergroot andere zaken juist uit. Op deze manier ontstaan doelstellingen als – maximaal rendement voor de aandeelhouder, – minimale kosten per patiënt, – een zo hoog mogelijke gemiddelde cito-score voor de school etc.

Op zich is hier niets mis mee. Het maakt de complexe werkelijkheid hanteerbaar. Het gaat fout als vergeten wordt dat het maar om een model gaat, om een benadering van de werkelijkheid. Als er vergeten wordt wat ook alweer het echte probleem was waar het model de oplossing voor zou bieden.

Kernpatroon: domineren

Stap 2 in het patroon is dat in de nieuwe wereld van het abstractie model één belang gaat domineren. Zoetjesaan komt de oorspronkelijke doelstelling steeds meer op de achtergrond. Het middel wordt zoetjes aan een doel. De paradox is dat de werkelijkheid zich naar het model gaat zetten. Blijkbaar is de cito-score belangrijk, want daar word ik op afgerekend als docent, dan zal ik ook zorgen dat mijn leerlingen een hoge cito-score krijgen. Deelnemers aan dit spel gaan strategisch gedrag vertonen, gaan hun gedrag aanpassen aan het abstracte model. Mensen die het spel goed spelen worden beloond, mensen die zich verzetten worden afgestraft.

Kernpatroon: escaleren

Stap 3 in het patroon is dat er versterkende effecten optreden: zij die het spel het best spelen worden op dominantere posities gezet, zij die het spel niet goed spelen haken af en vertrekken. Er ontstaat een versterkende ‘bias’, er is sprake van zelfselectie. Uiteindelijk ontstaat een spel en een setting van deelnemers die uitblinken in het sturen van de werkelijkheid naar het vereenvoudigde model dat afziet van de oorspronkelijke gelaagdheid. De studie spreekt hier van een negatieve ‘reflexitiviteit’: systemen en mensen gaan op elkaar reageren (groupthink), het systeem gaat met zichzelf op de loop, er ontstaan perverse en averechtse effecten. Dit gaat door tot het systeem uit zijn voegen barst, ontploft, er zich een ramp voordoet etc. Dit is stap 3 van het uit de bocht vliegen, de stap van de escalatie.

Abstraheren-domineren-escaleren

Het patroon is dus – abstaheren, – domineren, – escaleren. Gevolg van het patroon is dat de systeemwereld het geleidelijk overneemt van de leefwereld.

Sterk van de studie is dat er geen schuldigen worden aangewezen. De studie neemt afstand en gaat op zoek naar het patroon. Oplossingen voor het aanvankelijk geformuleerde probleem worden vanuit goede intenties bedacht. Als er veel geld naar het onderwijs gaat en we verwachten er meer van, dan is het niet raar om de prestaties te gaan meten en volgen. Over zo’n cito-score is goed nagedacht. Zo’n score heeft zijn nut maar natuurlijk ook zijn beperkingen. Als het hele systeem zich gaat richten naar maximale cito-scores dan ontstaan negatieve en ongewenste bijeffecten. Het is ook menselijk dat we ons gedrag aanpassen aan de nieuwe werkelijkheid. We willen immers overleven in het systeem. En zo gaat survival of the fittest over in surviving of the fitting (niet de meest geschikte overleeft maar diegene die het best past). Dat de studie niet oordeelt door schuldigen aan te wijzen betekent overigens niet dat er geen schuldigen zijn. Diploma-fraude is begrijpelijk als systeem-effect maar kent natuurlijk wel een schuldige.

Oplossingen

Ook geloofwaardig van de studie is dat er geen simpele oplossingen worden geboden (ook wel weer jammer natuurlijk). Want wat kunnen we doen om verdere schade of herhaling te voorkomen? De studie stelt dat deze systeemeffecten er nu eenmaal bij horen, ze kunnen niet helemaal worden voorkomen.

De oplossing om grotere schade te voorkomen:

  • Erkennen dat de werkelijkheid complex is. Erkennen dat er altijd meerdere belangen rond een probleem spelen. Breng de belangen in kaart en spreek er openlijk over hoe alle belangen zo goed mogelijk kunnen worden bediend.
  • Erkennen dat elke oplossing weer nieuwe problemen met zich meebrengt. Erkennen dat elke afspraak, elk systeem, elke spelregel tot een nieuwe dynamiek en werkelijkheid leidt die weer nieuwe (en ongewenste) bijeffecten genereert. De oplossing is, zoals deze studie doet, van afstand kijken naar het systeem en je afvragen: wat gebeurt hier nu eigenlijk, is dit wat we willen? Het visualiseren van de patronen geeft vaak weer nieuwe inzichten (en is in feite een vorm van interventie en het begin van verandering).
  • Tenslotte, en daar hebben we de titel van de studie, organiseer tegenkrachten. Haal andersdenkenden binnen je organisatie, luister naar kritische geluiden, geef gelegenheid tot het uiten van klachten, richt een procedure in dat de klachten op een goede plek terecht komen en serieus worden behandeld, organiseer toezicht, koester ondernemingsraden, cliëntenraden, burger-raden en zo verder.

Rudy van Stratum

 


This post has been viewed 12835 times.

83 reacties

  1. A fascinating discussion is definitely worth comment. There’s no doubt that that you ought to publish more about this topic, it might not be a taboo subject but generally people do not discuss such issues. To the next! Many thanks!!

  2. Thank you for the good writeup. It in fact was a amusement account it. Look advanced to more added agreeable from you! By the way, how can we communicate?|

  3. Hmm it seems like your blog ate my first comment (it was extremely long) so I guess I’ll just sum it up what I wrote and say, I’m thoroughly enjoying your blog. I as well am an aspiring blog writer but I’m still new to the whole thing. Do you have any suggestions for beginner blog writers? I’d really appreciate it.|

  4. You actually make it seem so easy with your presentation but I find this topic to be actually something which I think I would never understand. It seems too complex and extremely broad for me. I’m looking forward for your next post, I will try to get the hang of it!|

  5. Hmm is anyone else experiencing problems with the images on this blog loading? I’m trying to find out if its a problem on my end or if it’s the blog. Any feedback would be greatly appreciated.|

  6. It’s amazing to pay a visit this web page and reading the views of all colleagues concerning this paragraph, while I am also eager of getting knowledge.|

  7. Hey there are using WordPress for your blog platform? I’m new to the blog world but I’m trying to get started and set up my own. Do you need any html coding knowledge to make your own blog? Any help would be greatly appreciated!|

  8. I’m really inspired along with your writing talents and also with the format to your weblog. Is that this a paid subject matter or did you modify it your self? Either way stay up the nice quality writing, it is uncommon to look a nice blog like this one these days..|

  9. I’m excited to discover this website. I wanted to thank you for ones time for this wonderful read!! I definitely really liked every little bit of it and i also have you book-marked to check out new information in your blog.

  10. Appreciating the dedication you put into your site and in depth information you offer. It’s awesome to come across a blog every once in a while that isn’t the same old rehashed information. Wonderful read! I’ve saved your site and I’m including your RSS feeds to my Google account.|

  11. Hello there, You have done a great job. I’ll certainly digg it and personally suggest to my friends. I’m sure they will be benefited from this web site.|

  12. Hi are using WordPress for your site platform? I’m new to the blog world but I’m trying to get started and create my own. Do you require any html coding expertise to make your own blog? Any help would be greatly appreciated!|

  13. I do consider all the ideas you have introduced on your post. They are really convincing and can definitely work. Nonetheless, the posts are very quick for starters. May just you please prolong them a bit from subsequent time? Thank you for the post.|

  14. An intriguing discussion is definitely worth comment. I think that you need to publish more about this topic, it might not be a taboo matter but generally people don’t discuss such topics. To the next! Kind regards!!

  15. I would like to get across my appreciation for your kindness for women who really want guidance on this one content. Your special commitment to getting the solution all-around had become astonishingly effective and has consistently made guys and women like me to attain their dreams. Your useful hints and tips denotes a lot a person like me and still more to my mates. Thanks a ton; from everyone of us.

  16. This is the perfect blog for everyone who wishes to find out about this topic. You know so much its almost tough to argue with you (not that I actually will need toÖHaHa). You certainly put a brand new spin on a topic that’s been written about for decades. Great stuff, just wonderful!

  17. Hey I know this is off topic but I was wondering if you knew of any widgets I could add to my blog that automatically tweet my newest twitter updates. I’ve been looking for a plug-in like this for quite some time and was hoping maybe you would have some experience with something like this. Please let me know if you run into anything. I truly enjoy reading your blog and I look forward to your new updates.|

  18. Hi, I do think this is an excellent web site. I stumbledupon it 😉 I will return once again since i have book-marked it. Money and freedom is the greatest way to change, may you be rich and continue to help other people.|

  19. you’re truly a excellent webmaster. The site loading velocity is amazing. It kind of feels that you’re doing any distinctive trick. Furthermore, The contents are masterwork. you have done a fantastic job on this subject!|

  20. Thank you for sharing superb informations. Your web site is very cool. I’m impressed by the details that you have on this site. It reveals how nicely you perceive this subject. Bookmarked this web page, will come back for extra articles. You, my pal, ROCK! I found just the info I already searched everywhere and just couldn’t come across. What a great website.

  21. Hey there, You have done an excellent job. I’ll definitely digg it and personally recommend to my friends. I am confident they will be benefited from this web site.

  22. Very well written information. It will be useful to anybody who usess it, including myself. Keep up the good work – i will definitely read more posts.

  23. wonderful issues altogether, you just gained a new reader. What may you suggest in regards to your submit that you made some days in the past? Any certain?

  24. After looking at a number of the articles on your web page, I honestly appreciate your technique of blogging. I added it to my bookmark website list and will be checking back soon. Please visit my web site too and let me know what you think.

  25. Hello, i think that i saw you visited my web site thus i came to “return the favor”.I am trying to find things to improve my site!I suppose its ok to use some of your ideas!!

  26. You really make it appear so easy with your presentation however I to find this matter to be actually something which I feel I might never understand. It kind of feels too complicated and very large for me. I’m looking forward for your subsequent put up, I’ll try to get the cling of it!

  27. Aw, this was an exceptionally nice post. Taking the time and actual effort to make a top notch articleÖ but what can I sayÖ I procrastinate a lot and don’t seem to get anything done.

  28. Hello there! I could have sworn Iíve visited this site before but after looking at some of the articles I realized itís new to me. Anyhow, Iím definitely delighted I came across it and Iíll be bookmarking it and checking back frequently!

  29. Good day! I could have sworn Iíve visited this site before but after going through some of the articles I realized itís new to me. Anyways, Iím definitely delighted I came across it and Iíll be book-marking it and checking back frequently!

  30. I want to to thank you for this excellent read!! I absolutely loved every little bit of it. I have you bookmarked to check out new things you postÖ

  31. hello there and thank you for your info – I’ve definitely picked up anything new from right here. I did however expertise some technical points using this site, as I experienced to reload the website many times previous to I could get it to load correctly. I had been wondering if your web host is OK? Not that I’m complaining, but sluggish loading instances times will very frequently affect your placement in google and could damage your high quality score if advertising and marketing with Adwords. Well I am adding this RSS to my e-mail and can look out for much more of your respective intriguing content. Ensure that you update this again very soon..

  32. I like the valuable info you provide in your articles. I will bookmark your weblog and check again here regularly. I am quite certain I will learn a lot of new stuff right here! Good luck for the next!

  33. Aw, this was an exceptionally nice post. Spending some time and actual effort to create a superb articleÖ but what can I sayÖ I hesitate a whole lot and never manage to get anything done.

  34. Hello there! I could have sworn Iíve visited your blog before but after looking at many of the articles I realized itís new to me. Anyhow, Iím definitely happy I found it and Iíll be book-marking it and checking back regularly!

  35. Great web site you have here.. Itís hard to find good quality writing like yours nowadays. I honestly appreciate individuals like you! Take care!!

  36. Undeniably believe that which you said. Your favorite reason appeared to be on the net the easiest thing to be aware of. I say to you, I certainly get annoyed while people consider worries that they just do not know about. You managed to hit the nail upon the top as well as defined out the whole thing without having side effect , people can take a signal. Will probably be back to get more. Thanks

  37. Thank you for the sensible critique. Me & my neighbor were just preparing to do a little research on this. We got a grab a book from our local library but I think I learned more from this post. I am very glad to see such great info being shared freely out there.

  38. You actually make it seem really easy with your presentation but I to find this matter to be really one thing which I think I’d by no means understand. It kind of feels too complicated and extremely huge for me. I’m having a look ahead to your subsequent submit, I¡¦ll try to get the hang of it!

  39. I’ve been surfing on-line greater than three hours as of late, but I never discovered any fascinating article like yours. It is beautiful price enough for me. In my view, if all web owners and bloggers made excellent content as you did, the net will be a lot more helpful than ever before.

  40. I blog frequently and I really appreciate your content. This great article has truly peaked my interest. I am going to bookmark your site and keep checking for new information about once a week. I opted in for your Feed as well.

  41. Spot on with this write-up, I actually think this site needs much more attention. Iíll probably be back again to read through more, thanks for the information!

  42. You should take part in a contest for one of the greatest blogs on the web. I most certainly will recommend this blog!

  43. Iím impressed, I must say. Rarely do I encounter a blog thatís both educative and entertaining, and without a doubt, you have hit the nail on the head. The problem is an issue that not enough people are speaking intelligently about. I’m very happy that I found this during my hunt for something relating to this.

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.