Tegenkracht organiseren – RMO (2012)

Vorige week verscheen de studie ‘Tegenkracht organiseren: lessen uit de kredietcrisis’ (Raad voor Maatschappelijke ontwikkeling 2012).

Kernpatroon: niet uniek voor kredietcrisis

De studie gaat op zoek naar het kernpatroon dat ten grondslag ligt aan het ontstaan van de kredietcrisis. Verder is de stelling dat dit kernpatroon niet uniek is voor de kredietcrisis en de financiële sector. Sterker nog, het is niet alleen voorbehouden aan de commerciële sector, we zien het ook terug in de publieke sector. De studie illustreert dit met voorbeelden uit de zorg en het onderwijs.

Kernpatroon: abstractie

Het kernpatroon dat het RMO heeft ontdekt bestaat uit 3 stappen. Het begint met een probleem of een uitdaging. Iets moet bijvoorbeeld goedkoper of sneller worden. In de zoektocht naar oplossingen wordt de werkelijkheid dan hanteerbaar gemaakt door te denken vanuit een versimpelde weergave van die werkelijkheid. Dat is stap 1, we maken een model of sjabloon van de werkelijkheid. Dit is de stap van de abstractie.

Om een probleem op te lossen ga je terug naar de kern, je laat zaken sommige zaken weg en vergroot andere zaken juist uit. Op deze manier ontstaan doelstellingen als – maximaal rendement voor de aandeelhouder, – minimale kosten per patiënt, – een zo hoog mogelijke gemiddelde cito-score voor de school etc.

Op zich is hier niets mis mee. Het maakt de complexe werkelijkheid hanteerbaar. Het gaat fout als vergeten wordt dat het maar om een model gaat, om een benadering van de werkelijkheid. Als er vergeten wordt wat ook alweer het echte probleem was waar het model de oplossing voor zou bieden.

Kernpatroon: domineren

Stap 2 in het patroon is dat in de nieuwe wereld van het abstractie model één belang gaat domineren. Zoetjesaan komt de oorspronkelijke doelstelling steeds meer op de achtergrond. Het middel wordt zoetjes aan een doel. De paradox is dat de werkelijkheid zich naar het model gaat zetten. Blijkbaar is de cito-score belangrijk, want daar word ik op afgerekend als docent, dan zal ik ook zorgen dat mijn leerlingen een hoge cito-score krijgen. Deelnemers aan dit spel gaan strategisch gedrag vertonen, gaan hun gedrag aanpassen aan het abstracte model. Mensen die het spel goed spelen worden beloond, mensen die zich verzetten worden afgestraft.

Kernpatroon: escaleren

Stap 3 in het patroon is dat er versterkende effecten optreden: zij die het spel het best spelen worden op dominantere posities gezet, zij die het spel niet goed spelen haken af en vertrekken. Er ontstaat een versterkende ‘bias’, er is sprake van zelfselectie. Uiteindelijk ontstaat een spel en een setting van deelnemers die uitblinken in het sturen van de werkelijkheid naar het vereenvoudigde model dat afziet van de oorspronkelijke gelaagdheid. De studie spreekt hier van een negatieve ‘reflexitiviteit’: systemen en mensen gaan op elkaar reageren (groupthink), het systeem gaat met zichzelf op de loop, er ontstaan perverse en averechtse effecten. Dit gaat door tot het systeem uit zijn voegen barst, ontploft, er zich een ramp voordoet etc. Dit is stap 3 van het uit de bocht vliegen, de stap van de escalatie.

Abstraheren-domineren-escaleren

Het patroon is dus – abstaheren, – domineren, – escaleren. Gevolg van het patroon is dat de systeemwereld het geleidelijk overneemt van de leefwereld.

Sterk van de studie is dat er geen schuldigen worden aangewezen. De studie neemt afstand en gaat op zoek naar het patroon. Oplossingen voor het aanvankelijk geformuleerde probleem worden vanuit goede intenties bedacht. Als er veel geld naar het onderwijs gaat en we verwachten er meer van, dan is het niet raar om de prestaties te gaan meten en volgen. Over zo’n cito-score is goed nagedacht. Zo’n score heeft zijn nut maar natuurlijk ook zijn beperkingen. Als het hele systeem zich gaat richten naar maximale cito-scores dan ontstaan negatieve en ongewenste bijeffecten. Het is ook menselijk dat we ons gedrag aanpassen aan de nieuwe werkelijkheid. We willen immers overleven in het systeem. En zo gaat survival of the fittest over in surviving of the fitting (niet de meest geschikte overleeft maar diegene die het best past). Dat de studie niet oordeelt door schuldigen aan te wijzen betekent overigens niet dat er geen schuldigen zijn. Diploma-fraude is begrijpelijk als systeem-effect maar kent natuurlijk wel een schuldige.

Oplossingen

Ook geloofwaardig van de studie is dat er geen simpele oplossingen worden geboden (ook wel weer jammer natuurlijk). Want wat kunnen we doen om verdere schade of herhaling te voorkomen? De studie stelt dat deze systeemeffecten er nu eenmaal bij horen, ze kunnen niet helemaal worden voorkomen.

De oplossing om grotere schade te voorkomen:

  • Erkennen dat de werkelijkheid complex is. Erkennen dat er altijd meerdere belangen rond een probleem spelen. Breng de belangen in kaart en spreek er openlijk over hoe alle belangen zo goed mogelijk kunnen worden bediend.
  • Erkennen dat elke oplossing weer nieuwe problemen met zich meebrengt. Erkennen dat elke afspraak, elk systeem, elke spelregel tot een nieuwe dynamiek en werkelijkheid leidt die weer nieuwe (en ongewenste) bijeffecten genereert. De oplossing is, zoals deze studie doet, van afstand kijken naar het systeem en je afvragen: wat gebeurt hier nu eigenlijk, is dit wat we willen? Het visualiseren van de patronen geeft vaak weer nieuwe inzichten (en is in feite een vorm van interventie en het begin van verandering).
  • Tenslotte, en daar hebben we de titel van de studie, organiseer tegenkrachten. Haal andersdenkenden binnen je organisatie, luister naar kritische geluiden, geef gelegenheid tot het uiten van klachten, richt een procedure in dat de klachten op een goede plek terecht komen en serieus worden behandeld, organiseer toezicht, koester ondernemingsraden, cliëntenraden, burger-raden en zo verder.

Rudy van Stratum

 

65 reacties

  1. I needed to thank you for this fantastic read!! I certainly enjoyed every bit of it. I have you saved as a favorite to check out new stuff you postÖ

  2. This excellent website definitely has all of the information and facts I wanted about this subject and didnít know who to ask.

  3. When I originally left a comment I seem to have clicked on the -Notify me when new comments are added- checkbox and from now on whenever a comment is added I receive 4 emails with the exact same comment. Is there a way you are able to remove me from that service? Thank you!

  4. After I initially left a comment I seem to have clicked the -Notify me when new comments are added- checkbox and from now on whenever a comment is added I receive 4 emails with the exact same comment. There has to be a way you are able to remove me from that service? Cheers!

  5. Aw, this was a really nice post. Spending some time and actual effort to produce a great articleÖ but what can I sayÖ I put things off a whole lot and don’t seem to get nearly anything done.

  6. hello!,I really like your writing very a lot! percentage we communicate extra approximately your article on AOL? I need an expert on this house to solve my problem. May be that’s you! Having a look forward to see you.

  7. I absolutely love your site.. Excellent colors & theme. Did you create this web site yourself? Please reply back as Iím trying to create my very own website and would love to learn where you got this from or what the theme is named. Appreciate it!

  8. I will right away grab your rss as I can not find your email subscription link or newsletter service. Do you’ve any? Please let me know so that I could subscribe. Thanks.

  9. I really love your website.. Very nice colors & theme. Did you develop this amazing site yourself? Please reply back as Iím trying to create my own personal website and want to find out where you got this from or just what the theme is called. Appreciate it!

  10. Hello! I could have sworn Iíve visited this blog before but after browsing through many of the articles I realized itís new to me. Anyways, Iím certainly pleased I found it and Iíll be bookmarking it and checking back frequently!

  11. Oh my goodness! Awesome article dude! Thank you, However I am having issues with your RSS. I donít know why I cannot subscribe to it. Is there anybody getting similar RSS issues? Anybody who knows the answer can you kindly respond? Thanx!!

  12. My brother recommended I might like this website. He was once entirely right.
    This submit truly made my day. You can not imagine just how a lot time I had
    spent for this information! Thank you!

  13. I was recommended this web site by my cousin. I am not sure whether this post is written by him as nobody
    else know such detailed about my trouble.
    You’re wonderful! Thanks!

  14. Iím amazed, I have to admit. Seldom do I encounter a blog thatís both equally educative and engaging, and let me tell you, you’ve hit the nail on the head. The issue is an issue that not enough people are speaking intelligently about. I am very happy I found this in my hunt for something relating to this.

  15. I have to thank you for the efforts you’ve put in writing this site. I really hope to check out the same high-grade blog posts by you later on as well. In truth, your creative writing abilities has encouraged me to get my own, personal site now 😉

  16. I must thank you for the efforts you’ve put in penning this site. I’m hoping to view the same high-grade content from you in the future as well. In truth, your creative writing abilities has motivated me to get my own, personal site now 😉

  17. I’m amazed, I must say. Seldom do I encounter a blog that’s both equally educative and interesting, and without a doubt, you have hit the nail on the head. The issue is something which not enough men and women are speaking intelligently about. Now i’m very happy that I stumbled across this during my search for something relating to this.|

  18. Hi, There’s no doubt that your web site could be having browser compatibility problems. Whenever I take a look at your web site in Safari, it looks fine but when opening in Internet Explorer, it’s got some overlapping issues. I simply wanted to give you a quick heads up! Apart from that, fantastic website!

  19. I must thank you for the efforts you’ve put in writing this blog. I’m hoping to check out the same high-grade content from you later on as well. In truth, your creative writing abilities has encouraged me to get my own, personal blog now 😉

  20. Hey! I could have sworn I’ve been to this blog before but after checking through some of the post I realized it’s new to me. Anyhow, I’m definitely delighted I found it and I’ll be bookmarking and checking back often!|

  21. Hi! Quick question that’s totally off topic. Do you know how to make your site mobile friendly? My web site looks weird when browsing from my iphone 4. I’m trying to find a template or plugin that might be able to correct this issue. If you have any recommendations, please share. Thank you!|

  22. You are so awesome! I don’t believe I’ve truly read through something like that before. So wonderful to find another person with some original thoughts on this topic. Really.. thank you for starting this up. This website is one thing that is needed on the web, someone with some originality!|

  23. After I originally commented I appear to have clicked on the -Notify me when new comments are added- checkbox and from now on every time a comment is added I get 4 emails with the exact same comment. Perhaps there is a means you can remove me from that service? Thanks!

  24. An outstanding share! I have just forwarded this onto a friend who has been conducting a little research on this. And he in fact bought me lunch because I discovered it for him… lol. So allow me to reword this…. Thanks for the meal!! But yeah, thanks for spending time to talk about this matter here on your web page.

  25. Howdy! This post couldnít be written much better! Looking through this post reminds me of my previous roommate! He constantly kept talking about this. I most certainly will send this article to him. Fairly certain he’ll have a great read. I appreciate you for sharing!

  26. Can I simply say what a relief to uncover a person that really understands what they are discussing on the web. You certainly realize how to bring a problem to light and make it important. More people must read this and understand this side of your story. It’s surprising you aren’t more popular given that you surely possess the gift.

  27. Wow! This could be one particular of the most useful blogs We have ever arrive across on this subject. Actually Magnificent. I am also an expert in this topic therefore I can understand your hard work.

  28. I’m gone to tell my little brother, that he should also pay a quick visit this webpage on regular basis to obtain updated from most recent information.|

  29. You are so interesting! I do not believe I have read through something like this before. So nice to discover someone with original thoughts on this issue. Seriously.. thanks for starting this up. This site is one thing that’s needed on the internet, someone with a little originality!

  30. I must thank you for the efforts you’ve put in writing this website. I really hope to see the same high-grade blog posts by you in the future as well. In truth, your creative writing abilities has motivated me to get my very own blog now 😉

  31. An intriguing discussion is definitely worth comment. I believe that you ought to write more on this issue, it might not be a taboo subject but usually people do not talk about these issues. To the next! Many thanks!!

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.