De rationele optimist (2010)

De rationele optimist, Matt Ridley (2010)

Een ander geluid

Het is goed dat er een boek met een ander geluid verschijnt. Een ander geluid omdat het, zoals de titel al aangeeft, een optimistisch geluid is over de economie, het milieu, de aarde en de mensheid. De 21e eeuw wordt gewoon weer een betere eeuw om in te leven voor de mens. En zoals dat bij een controversieel boek als dit hoort zijn er ook lieden die tegen de inhoud van dit boek ten strijde trekken. De auteur staat bekend als een ‘right-winger’ die voor vrije marktwerking is en huiverig staat ten opzichte van overheidsbemoeienis. Het werkt niet echt mee voor de geloofwaardigheid van het boek dat de auteur als bewindspersoon betrokken is geweest bij het noodlottige faillissement van de Britse Northern-Rock bank enkele jaren terug. Niet sterk ook dat de auteur in dit boek niet meer aandacht schenkt aan deze wrange samenloop van omstandigheden.

Specialisatie en uitwisseling

Maar ik wil me niet overgeven aan het pessimisme wat zo ‘en vogue’ is, ik wil naar de inhoud van het boek. De kernvraag van het boek is waar onze rijkdom en onze welvaart vandaan komen. Ridley is van huis uit bioloog maar hier speelt hij de economisch historicus. Ridley gaat in zijn redenering terug naar oereconoom Adam Smith. Het geheim van de mens is dat hij zijn tijd wonderlijk kan vermenigvuldigen. Dat doet de mens door de truc van de arbeidsverdeling. Als iedereen doet waar hij heel goed in is (zich specialiseert) dan levert dat enorme tijdwinst op. Maar je kunt alleen maar heel veel dezelfde dingen maken als je die dingen kunt ruilen tegen andere dingen die weer door iemand anders in grote hoeveelheden zijn aangemaakt. Specialisatie en uitwisseling (handel, ruil) gaan dus altijd hand in hand. Ergens rond 100.000 jaar geleden is de mensheid met deze truc gestart. De ‘take-off’ was mogelijk omdat er voor het eerst voldoende omvang, concentratie en geografische dichtheid was om specialisatie en handel mogelijk te maken. Wat ook nodig is voor handel is vertrouwen in vreemden, vertrouwen dat in de generaties langzaam is opgebouwd en bij dieren op deze manier blijkbaar nooit is ontstaan. Dit fenomeen van specialisatie en uitwisseling zorgt voor een immer stijgende lijn van meer welvaart en een hoger welzijn. Historisch is regelmatig sprake geweest van een (tijdelijke of lokale) terugval maar die is altijd te herleiden tot natuurlijk rampen of de opkomst van plunderende bestuurders en priesters. Zo simpel is het boek eigenlijk: handel zorgt voor een betere wereld, overheid en geloof zorgen soms voor een tijdelijke vertraging.

Ja maar …

Dan de tegenwerpingen. Vroeger was het toch beter? Onzin, we zijn er voortdurend op vooruit gegaan. De kwaliteit van leven is verbeterd, er zijn meer mensen op aarde, de levensverwachting is voortdurend gestegen. Natuurlijk zijn de rijken rijker geworden, maar de armen hebben het nog beter gedaan. Het percentage dat in absolute armoede leeft is de laatste 50 jaar met meer dan de helft afgenomen, de armoede is in deze laatste 50 jaar verder teruggedrongen dan in de 500 jaar daarvoor. Maar dan is het toch zo dat we er helemaal niet gelukkiger door zijn geworden? Ook onzin, rijke mensen zijn gelukkiger dan arme mensen, vele onderzoeken tonen aan dat er een belangrijke positieve correlatie is tussen economische groei en subjectief welzijn. Het is dus geitewollen hippie-praat dat we terug moeten naar de basis, naar meer zelfvoorziening, want dat betekent onherroepelijk een weg terug. Zelfvoorziening is armoede, specialisatie is rijkdom.

Wereldbevolking 9 miljard

Hoe zit het dan met de wereldbevolking en de voeding daarvan? De vroege landbouw gebruikte negen maal zoveel land per hoofd van de bevolking als de huidige landbouw (waardoor destijds de uitstoot van CO2 per hoofd veel hoger was). Door de introductie van fossiele brandstoffen en de kunstmest die daarmee werd gemaakt is sinds 1900 de wereldbevolking met 400% toegenomen, de hoeveelheid akkerland met 30%, de gemiddelde opbrengst daarvan met 400% en de totale oogst met 600%. De hoofdelijke productie is met 50% toegenomen. Dit is goed nieuws dankzij de fossiele brandstoffen. Het aantal mensen dat er jaarlijks bijkomt op aarde is sinds einde jaren tachtig gedaald. Het geboortecijfer daalt als de inwoners van een land gezonder, rijker, beter opgeleid, meer verstedelijkt en meer geemancipeerd zijn. De verwachting is nu dat de wereldbevolking een piek bereikt van circa 9 mrd inwoners in 2075 en daarna gaat dalen. Het gaat om een transitie van hoge vruchtbaarheid en hoge mortaliteit naar lage vruchtbaarheid en lage mortaliteit. De conclusie van de auteur is dat door de toenemende efficientie van landbouw en irrigatiemethoden de wereld in 2050 9 mrd bewoners kan voeden die dan beter te eten hebben bij gebruik van minder grondoppervlakte dan nu het geval is, waardoor per saldo grond aan de natuur terug kan worden gegeven.

Energie en CO2

Hoe zit het dan met de eindigheid van fossiele grondstoffen? Lang voordat olie, steenkool en gas opraken, zal men alternatieven vinden. Windmolens gaan het niet worden, ze vereisen 5 tot 10 keer zoveel beton en staal per watt als kerncentrales nog los van de benodigde infrastructuur van kabels etc. Biobrandstof is helemaal crazy, hierdoor wordt kostbare landbouwgrond verkwist en gaat de prijs van voedsel omhoog. Het gaat om een combinatie van (verbeterde, tijdelijke) kernenergie, zonne-energie en in water groeiende algen dan wel oplossingen waar nog niemand aan heeft gedacht. Kortom: het energievraagstuk wordt gewoon opgelost. Maar hoe zit het dan met klimaatverandering en de uitstoot van broeikasgassen? Ook hier geldt dat de toegenomen rijkdom de oplossing zal bieden, er is door de toenemende welvaart geld voor extra bescherming, redding en verzekering. Maar los daarvan zullen er nieuwe weinig kooldioxide genererende technologieen komen.

Uitwisseling van ideeen

Innovatie is dus het sleutelwoord. Het gaat steeds om onvoorziene nieuwe combinaties. Het gaat om de wet van de toenemende meeropbrengsten van de combinatie of uitwisseling van ideeen. Het zal niet verbazen dat dit geen pleidooi is voor meer wetenschap of meer overheid en sturing. De wetenschap is vaak de dochter van de technologie en niet andersom. De wetenschap verklaart vaak achteraf de empirische bevindingen van technologische knutselaars. Wel van belang is voldoende aanbod van durfkapitaal. Stelling van de auteur is dat ondanks wetenschap en overheid een positieve rol kunnen spelen bij innovatie, dat de drijvende kracht de uitwisseling van kennis en ideeen is. Je kunt kennis weggeven zonder het te verliezen. Pas als de uitwisseling van ideeen stopt en de kennisgroei stagneert hebben we echt een probleem. Het stenen tijdperk eindigde niet door een gebrek aan steen, het fossiele tijdperk zal niet eindigen door een gebrek aan fossielen.

Evaluatie

Wat moeten we hier nu van vinden? Is het naief en gevaarlijk optimisme? Zijn het doelredeneringen met gemasseerde feiten die het moeten onderbouwen? Het beste van beide werelden (pessimistisch en optimistisch) is in mijn ogen het volgende. Zo kan het niet doorgaan, dat is duidelijk (dat is het pessimisme). Maar aan de andere kant: zo zal het ook niet doorgaan, als prijzen stijgen door toenemende schaarste en de wal het schip keert, zullen onvermijdelijke innovaties volgen (dat is het optimisme). De geschiedenis tot op heden stelt de auteur in het gelijk en ik geloof inderdaad dat de mensheid een collectieve probleemoplossende machine is geworden


This post has been viewed 4154 times.

50 reacties

  1. Hi my friend! I wish to say that this article is awesome, nice written and come with approximately all significant infos. I would like to see extra posts like this .

  2. Appreciating the dedication you put into your website and in depth information you present. It’s awesome to come across a blog every once in a while that isn’t the same out of date rehashed material. Fantastic read! I’ve saved your site and I’m adding your RSS feeds to my Google account.

  3. I am no longer positive where you’re getting your information, however great topic. I must spend some time studying more or understanding more. Thanks for great info I was searching for this info for my mission.

  4. I and also my buddies were found to be reviewing the good advice found on your website and then suddenly developed a terrible feeling I had not thanked the blog owner for them. The ladies happened to be for this reason stimulated to read all of them and have in effect certainly been taking pleasure in these things. Many thanks for really being very accommodating as well as for utilizing varieties of quality guides most people are really desirous to know about. My very own honest regret for not expressing gratitude to sooner.

  5. Thanks, I have recently been searching for information about this topic for a long time and yours is the greatest I’ve discovered so far. But, what concerning the bottom line? Are you sure in regards to the source?

  6. I was just looking for this info for a while. After six hours of continuous Googleing, finally I got it in your site. I wonder what’s the lack of Google strategy that don’t rank this type of informative sites in top of the list. Usually the top web sites are full of garbage.

  7. Thanks for every other great post. The place else may just anyone get that type of info in such a perfect manner of writing? I have a presentation next week, and I’m at the search for such information.

  8. magnificent put up, very informative. I’m wondering why the other specialists of this sector don’t realize this. You must proceed your writing. I’m sure, you have a great readers’ base already!

  9. What i don’t realize is actually how you’re not really much more well-liked than you may be now. You are so intelligent. You realize therefore considerably relating to this subject, produced me personally consider it from so many varied angles. Its like women and men aren’t fascinated unless it is one thing to do with Lady gaga! Your own stuffs outstanding. Always maintain it up!

  10. Can I just say what a relief to find someone who actually knows what theyre talking about on the internet. You definitely know how to bring an issue to light and make it important. More people need to read this and understand this side of the story. I cant believe youre not more popular because you definitely have the gift.

  11. Very efficiently written story. It will be valuable to everyone who employess it, including yours truly :). Keep doing what you are doing – looking forward to more posts.

  12. I cling on to listening to the newscast lecture about getting boundless online grant applications so I have been looking around for the best site to get one. Could you advise me please, where could i acquire some?

  13. You really make it seem so easy with your presentation but I find this matter to be actually something which I think I would never understand. It seems too complex and extremely broad for me. I am looking forward for your next post, I’ll try to get the hang of it!

  14. I and also my buddies have already been viewing the good points on your web blog and so then got a horrible suspicion I never expressed respect to the site owner for them. Those women are actually absolutely excited to read all of them and have in effect extremely been loving these things. Many thanks for simply being indeed helpful as well as for deciding upon this form of ideal themes most people are really wanting to understand about. My honest apologies for not expressing appreciation to you sooner.

  15. Good write-up, I’m normal visitor of one’s blog, maintain up the nice operate, and It is going to be a regular visitor for a lengthy time.

  16. Good day very cool site!! Man .. Excellent .. Amazing .. I’ll bookmark your website and take the feeds additionallyKI’m happy to find a lot of useful information right here in the submit, we need work out extra techniques on this regard, thanks for sharing. . . . . .

  17. When I initially commented I clicked the “Notify me when new comments are added” checkbox and now each time a comment is added I get three e-mails with the same comment. Is there any way you can remove people from that service? Many thanks!

  18. Throughout this great pattern of things you secure a B- for effort. Exactly where you actually lost everybody ended up being in the specifics. You know, it is said, details make or break the argument.. And it couldn’t be much more true right here. Having said that, permit me reveal to you just what exactly did do the job. The text is definitely really persuasive and this is most likely why I am making the effort to opine. I do not make it a regular habit of doing that. Secondly, whilst I can see the jumps in reason you make, I am not sure of just how you appear to unite your ideas which help to make your final result. For right now I will, no doubt subscribe to your issue however trust in the near future you actually link the facts better.

  19. I was just searching for this info for some time. After 6 hours of continuous Googleing, at last I got it in your site. I wonder what is the lack of Google strategy that do not rank this type of informative websites in top of the list. Generally the top web sites are full of garbage.

  20. Hi, i read your blog occasionally and i own a similar one and i was just curious if you get a lot of spam comments? If so how do you prevent it, any plugin or anything you can suggest? I get so much lately it’s driving me mad so any assistance is very much appreciated.

  21. This site is really a stroll-through for all of the info you wanted about this and didn’t know who to ask. Glimpse here, and you’ll positively uncover it.

  22. I would like to thnkx for the efforts you have put in writing this web site. I am hoping the same high-grade blog post from you in the upcoming as well. Actually your creative writing skills has encouraged me to get my own website now. Really the blogging is spreading its wings rapidly. Your write up is a great example of it.

  23. Hi, just required you to know I he added your site to my Google bookmarks due to your layout. But seriously, I believe your internet site has 1 in the freshest theme I??ve came across. It extremely helps make reading your blog significantly easier.

  24. Have you ever considered writing an e-book or guest authoring on other websites? I have a blog based on the same subjects you discuss and would really like to have you share some stories/information. I know my visitors would appreciate your work. If you are even remotely interested, feel free to shoot me an e mail.

  25. Excellent blog here! Also your site loads up very fast! What host are you using? Can I get your affiliate link to your host? I wish my site loaded up as fast as yours lol

  26. Does your blog have a contact page? I’m having a tough time locating it but, I’d like to send you an email. I’ve got some recommendations for your blog you might be interested in hearing. Either way, great site and I look forward to seeing it improve over time.

  27. Hello there, just became alert to your blog through Google, and found that it’s really informative. I’m gonna watch out for brussels. I’ll be grateful if you continue this in future. Lots of people will be benefited from your writing. Cheers!

  28. This web site is really a walk-through for all of the info you wanted about this and didn’t know who to ask. Glimpse here, and you’ll definitely discover it.

  29. Excellent blog right here! Also your site lots up fast! What host are you the use of? Can I am getting your associate link to your host? I wish my web site loaded up as quickly as yours lol

  30. You are my inspiration, I own few blogs and occasionally run out from post :). “Truth springs from argument amongst friends.” by David Hume.

  31. I’ll right away snatch your rss as I can not find your email subscription link or e-newsletter service. Do you have any? Please let me realize so that I may subscribe. Thanks.

  32. you’re really a good webmaster. The web site loading speed is incredible. It seems that you are doing any unique trick. In addition, The contents are masterwork. you’ve done a fantastic job on this topic!

  33. Sweet blog! I found it while browsing on Yahoo News. Do you have any suggestions on how to get listed in Yahoo News? I’ve been trying for a while but I never seem to get there! Cheers

  34. Nice post. I was checking continuously this blog and I am impressed! Extremely useful info specifically the last part 🙂 I care for such info a lot. I was looking for this particular info for a very long time. Thank you and best of luck.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.